"We moeten afscheid durven nemen van enkele gevoelige aardbeienrassen"

Phytophthora is en blijft een onvoorspelbare en ongrijpbare ziekte in aardbeien. Zowel Phytophthora cactorum (stengelbasisrot) als Phytophthora fragariae (roodwortelrot) kunnen voor forse schade in de teelt zorgen. Welke veranderingen of maatregelen zijn er nodig om de ziekte nu en in de toekomst beheersbaar te houden? Bart Joosten, salesmanager zachtfruit bij Mertens, deelt zijn visie hierop aan de hand van stellingen die Bayer hem voorlegt.

De inzet van fungiciden tegen Phytophthora in aardbeien kan best wat minder
"Ik durf hier wel ja op te zeggen, maar dit is wel van een aantal factoren afhankelijk. Ten eerste moeten we afscheid durven nemen van enkele gevoelige rassen om zo al een hoop ellende te voorkomen. Ook moeten we breder kijken dan alleen naar de chemie. Dan denk ik onder meer aan de volgende zaken:

1. Kies het juiste substraat, met als doel de plant zo optimaal en snel mogelijk wortels te laten maken.
2. Vraag je af hoe je de bodembiologie (trichoderma's, bacteriën, mycorrhiza's, etc.) zo snel mogelijk aan het werk krijgt, zodat deze de wortels kunnen beschermen.
3. Laat de plant rustig en sterk weggroeien, het liefst met organische meststoffen, wat ook weer ten goede komt aan het bodemleven en het wortelmilieu. Zorg ervoor dat het geen nitraat-bom wordt, want dat maakt de planten juist gevoelig.
4. Zorg voor een zo optimaal mogelijke ondersteuning van de teelt met de 'groene' middelen.

Ook met de watergift kunnen we met z'n allen nog stappen zetten, want volgens mij moet dit met minder om problemen uit te sluiten. We meten bijvoorbeeld nog veel te weinig op het trayveld, terwijl we legio sensoren hebben. Meten is weten, daarmee komen we verder!''

Phytophthora-werende maatregelen zoals goede drainage worden nog onvoldoende benut
"Goede drainage is altijd van belang. In diverse onderzoeken van WUR en Delphy is gebleken dat op trayvelden het opspattend water de meeste sporen van Phytophthora bevat. En dat de sporen zich vooral via het water verspreiden en niet via de lucht. Gebruik van folie op de trayvelden kan dit gedeeltelijk voorkomen, maar de minste aantasting zien we nog altijd op velden waar de trays hoger van de grond staan.

Verder kunnen we denk ik nog wel wat leren van glasgroentebedrijven. Daar worden complete protocollen geschreven om virussen, bacteriën en schimmels te bestrijden. Met name op het gebied van reiniging en desinfectie is er nog wel wat winst te behalen tegen Phytophthora. Nu worden bakken of trays vaak alleen maar gestoomd. Dat is wellicht niet altijd voldoende.''

Gebruikmaken van minder gevoelige rassen is de enige duurzame oplossing tegen Phytophthora
"Zoals eerder aangegeven is een minder gevoelig ras de basis voor een goede start van de teelt. Daarnaast zijn gezonde stekken, gebruik van de juiste meststoffen, bodembiologie en substraatkeuze de sleutels voor een duurzame beheersing van Phytophthora.

Misschien dat nieuwe technieken als AI ons ook kunnen helpen met herkennen en selecteren van gezonde en zieke planten. Is er bijvoorbeeld een model te ontwikkelen die wortelziektes kan herkennen?''

Problemen met Phytophthora worden vooral veroorzaakt door intensieve teeltsystemen
"Gedeeltelijk zal dit zeker kloppen. We zijn in Nederland gewend het maximale rendement uit een teelt te halen. Maar op het randje telen en de plant telkens onder stress zetten kent risico's. Een plant die gevoeliger is of zwak staat, wordt ook eerder ziek en is dus een mooie prooi voor Phytophthora. Iets vaker kiezen voor kwaliteit (stekje minder, bespuiting minder, etc.) in plaats van kilo's is ook ondernemen. Er is markt genoeg voor iedereen, want zachtfruit is nog steeds booming!''

Er zijn voldoende middelen op de markt om Phytophthora in aardbeien buiten de deur te houden
"Het pakket aan chemische middelen wordt steeds smaller en het aandeel 'groene' middelen wordt langzaam groter. Momenteel kunnen we de problemen – gelukkig – nog redelijk tackelen. Maar ik vind wel dat de overheid ook realistisch moet blijven. Streven moet zijn om zo veel mogelijk gebruik te maken van biologie en groene chemie. Maar wanneer zich een groter probleem voordoet, moet er wel gecorrigeerd kunnen worden. We zien nu de eerste knelpunten met insecten, zoals wantsen en bloesemkever, al ontstaan. Allemaal omdat 'zwaardere' chemische middelen niet meer toegestaan zijn. Maar wat gaan we hiertegen doen als er geen biologie beschikbaar is? En krijgen we dit probleem straks ook bij allerlei wortelziektes? Kortom, laten we eerst goed nadenken voordat we alles gaan verbieden!''